Boża Góra z ratuszem i dalej na Chełmiec
Wypad w Góry Wałbrzyskie
Chyba nie ma nikogo w Polsce normalnie ogarniętego, by nie kojarzył Wałbrzycha i okolic z węglem kamiennym zwanym onegdaj czarny złotem. Tu na Dolnym Śląsku przed 1945 r. i w czasach PRL-u działał duży ośrodek przemysłowy i przede wszystkim górniczy. To była kraina z szybami kopalń w krajobrazie „ubogacona” pyłem z kominów i świdrującym w nosie zapachem, ten czasami dało się wyczuć nawet w pociągu zbliżającym się do Wałbrzycha – źródło: własny nos z lat 80. XX w. Z tamtych czasów pamiętam taką żartobliwą myśl: „Które pagórki za oknem pociągu to góry, a które to hałdy kopalniane/koksownicze?”. Do dzisiaj góry przetrwały, a górnictwo nie. Obecnie dużo przyjemniej można traktować Wałbrzych jako punkt odbicia się w okoliczne góry, a tych w pobliżu nie brakuje.
Jesteśmy w Sudetach Środkowych do których należą Góry Wałbrzyskie. Zdobywanie Chełmca od południowej strony jest łatwiejsze i przyjemniejsze. Opisywany odcinek jest na mapce (fot. 1). Dalej to już tylko wybrane fakty i ciekawostki w luzackim ujęciu, pełnej historii szukaj w publikacjach historycznych.
Boża Góra
Górujący nad Wałbrzychem Chełmiec łatwo rozpoznać, wystarczy poszukać góry z masztami i Krzyżem Milenijnym. Krzyż to konstrukcyja o srogich wymiarach i widać go diablo daleko, ale Bożej Góry należy szukać nie tu gdzie on stoi a... pod tą górą. Wędrówkę z aparatem rozpoczynamy pod ratuszem, wcześniej jednak desantując się na stacji Boguszów-Gorce. A tam Panie od strony kolejowej niczym we Warszawie, jedna stacyja to mało. I tak mamy jeszcze Boguszów-Gorce Wschód i Boguszów-Gorce Zachód, no full wypas! A wspomniana Boża Góra to gdzie? No właśnie tu i to ze wskazaniem na sam Boguszów bez Gorc. Sprawa wygląda tak. Boguszów-Gorce to miasto-zlepek ulepione w 1973 r. z miasta Boguszów, miasta Gorce, osiedla miejskiego Kuźnice Świdnickie oraz wsi Stary Lesieniec. Początkiem miasta Boguszów była osada założona przez górników wydobywających rudy srebra i ołowiu. Najstarsza pisana wzmianka pochodzi ze spisu miejscowości księstwa świdnicko-jaworskiego z 1392 r. Osadę tę nazwano Gottesberg czyli... Boża Góra. Taka też była nazwa miasta zaraz po 1945 r., jednak rok później miasto Boża Góra to już Boguszów. Dzieje miasta są wiekowe (1499 r. prawa miejskie) i po więcej odsyłam na boguszow-gorce.pl.
Ciekawostki
- Ratusz wybudowano w miejscu gorzelni od której w 1724 r. rozpoczął się wielki pożar.
- Boguszów-Gorce ma najwyżej położony w Polsce rynek miejski z zabytkowym ratuszem. O identycznym fakcie informowali dawni wydawcy pocztówek, wtedy to było najwyżej w Prusach.
- Kiedy w Prusach w 1808 r. zapoczątkowano reformy samorządowe znoszące miasta prywatne Hochbergowie z Książa nie mieli ochoty zrezygnować z feudalnych profitów z miastach, które do nich należały. Dopiero w 1852 r. miasto Boguszów (niem. Gottesberg) uzyskało pełną samodzielność. Mieszkańcy do różnych starań dodali też pikietę pod zamkiem w Książu.
- Na archiwalnych pocztówkach Rynku widzimy pomnik Germanii. Pomnik nie przetrwał wojny, ale tutaj taki wyjątek, Niemcy sami przetopili brąz w 1940 r. na potrzeby wojenne. Autor pomnika wykonał też wieżę Bismarcka za miastem.
Zielonym na Chełmiec
Zdobywanie Chełmca od tej strony jest przyjemne. Szeroki trakt nie sprawia żadnych trudności poza zwyczajnym maszerowaniem lekko pod górę. Przy szlaku poza urokami przyrody (malownicza jesień jest super!) spotkamy też kamienne tablice, to ufundowana w 2001 r. Droga Krzyżowa Górniczego Trudu. Miejscowa górnicza tradycja sięga min. XIV w. i ta ciężka praca stanowiła tu dla wielu pokoleń chleb powszedni.
Wieża Bismarcka
Szlak zielony wiedzie w pobliżu góry Kopisko (Podchełmiec), na której dawniej stała kamienna kolumna-wieża. Tego typu budowle ku czci Ottona von Bismarcka zainicjował właściciel majątku ziemskiego w Sokolnikach (zobacz Wieża Bismarcka na Jańskiej Górze). Tutejszą wieżę wzniósł miejscowy oddział Towarzystwa Karkonoskiego RGV, zaprojektował ją i wykonał z granitu jeleniogórski rzeźbiarz. Budowla piętrzyła się na wysokość 11 metrów prezentując okolicy napis BISMARCK i poniżej herb żelaznego kanclerza. Uroczystego otwarcia dokonano 2 września 1902 r., a górę nazywano już Wzgórzem Bismarcka. Budowla zakończyła swoją karierę w 1947 r., wystrzałowo wyleciała w powietrze.
Chełmiec. Góra anten plus krzyż
Idź dalej – Miejsca 360. Z tej góry w PRL-u zagłuszano Radio Wolna Europa, a dzisiaj stoi tu wielki Krzyż Milenijny. Tu też „rośnie” las anten małych i ogromnych rozmiarów. A co z dawną wieżą widokową i celem górskich wędrówek? Zobacz zdjęcia, panoramy i pokręć się osobiście.
Mapa, czyli gdzie co jest
Tags: Góry Wałbrzyskie